Monumenten en duurzaamheid

Monumenten gaan in technische zin lang mee en zijn daarom duurzaam.  Maar zijn monumenten ook duurzaam? 

Wat is duurzaamheid?

Als er vandaag de dag gesproken wordt over duurzaamheid wordt vaak energieduurzaamheid bedoeld. Duurzaamheid is echter veel breder. Het gaat erom dat belangrijke grondstoffen in toekomst op kunnen raken en dat de natuur en het milieu grenzen heeft als het gaat om milieuvervuiling. Het verbeteren van het klimaat en het vergroten van de biodiversiteit zijn daarvoor de grootste aandachtspunten.

Monumenten en energieduurzaamheid

Om de energieduurzaamheid van gebouwen te verbeteren, wordt vaak gekozen voor standaardoplossingen zoals kunststof kozijnen met dubbel glas en dikke isolatiepakketten voor gevels en het dak. Soms wordt ook gekozen voor het toepassen van geavanceerde technieken als zonnecollectoren of warmtepompen. Bij monumenten of historische panden is dit niet altijd mogelijk zonder de monumentale kwaliteit aan te tasten. Tegenwoordig bestaan er warmtecollectoren die direct onder de dakpannen worden geïnstalleerd, onzichtbaar dus.

Het komt regelmatig voor dat ernstige technische schade ontstaat door het verkeerd isoleren. (Inwendige) condensvorming door isolatie kan bijvoorbeeld rottende houten balken, roestende gevelankers of vorstschade aan de steen veroorzaken. Het toepassen van dubbel glas leidt vaak tot aanpassing van historische ramen met verfijnde detaillering. Kozijnen krijgen hierdoor een hele andere verhouding en passen niet meer bij het monument.

Combineren van verschillende duurzaamheidsmaatregelen

Om de historische bebouwing energieduurzamer te maken zonder technische (gevolg)schade of verlies van monumentale waarden, moet worden gezocht naar verantwoorde oplossingen die bij het gebouw passen. Dit is altijd maatwerk omdat ieder monument anders is.

Het is belangrijk om hierbij te kijken naar een combinatie van maatregelen die samen het monument duurzamer maken dan die ene maatregel op zichzelf.

Het pakket aan maatregelen moet goed op elkaar zijn afgestemd. Het toepassen van gevelisolatie heeft bijvoorbeeld weinig effect als te weinig aan kierdichting wordt gedaan. Het aanpakken van de zwakste schakel in de energiehuishouding levert het grootste effect op.

Bij monumenten moet onderzocht worden of de technische ingrepen fysieke gevolgen kunnen hebben voor de monumentale waarde en of de ingrepen door wijziging van fysische eigenschappen op lange termijn schade kunnen veroorzaken. Daarnaast dient u in ieder geval altijd rekening te houden met de gevolgen voor de beeldkwaliteit.

Aan de slag

Aan de slag met het verduurzamen van uw monument? Check De Groene Menukaart!

Terug naar de hoofdpagina Cultureel erfgoed