College B&W Maastricht presenteert solide en ambitieuze Kaderbrief 2016

31 mei 2016

Vandaag, 31 mei 2016, heeft wethouder Aarts (Financiën) de kaderbrief 2016 gepresenteerd aan de gemeenteraad van Maastricht. Hierin worden de financiële kaders geschetst waarbinnen de Begroting 2017 zich ontwikkelt. Deze kaders zijn mede afhankelijk van nieuwe beleidsimpulsen die het college van B&W voorstelt om koers te houden bij de uitvoering van het ambitieuze coalitieprogramma Wij Maastricht! In de jaarrekening biedt het college een terugblik op en verantwoording over het voorbije jaar. In de begroting beschrijft het een totaalbeeld van de Maastrichtse samenleving in het komend jaar. De kaderbrief focust op nieuwe beleidsimpulsen die om nieuwe investeringen vragen en daarmee de kaders voor de Begroting 2017 beïnvloeden.

In de inleiding op de Kaderbrief geeft het college zijn visie op de ontwikkelingen in Maastricht:

Op koers

Deze coalitie ligt op koers bij de realisering van haar coalitieprogramma ‘Wij Maastricht!’ We krijgen daarvoor ook landelijke erkenning, als de stad wordt geprezen om zijn gedurfde sociale beleid en om zijn gastvrije vluchtelingenopvang, of wordt uitgeroepen tot het beste stedenmerk en de beste winkelstad. En als we om ons heen kijken zien we een veiligere stad, een verjongende stad, zien we Sphinxkwartier en Tapijn opbloeien, de A2-tunnel tot een climax naderen, spraakmakende tentoonstellingen in Marres en Bonnefanten en Prins Ali d’n Ierste als levend bewijs van een krachtig traditioneel fundament dat juist vanuit die zelfverzekerdheid in staat is tot grootse sociale vernieuwingen.

Dat zijn niet de verdiensten van het stadsbestuur alleen, we bereiken dit juist omdat we in Maastricht samen de schouders eronder zetten, met de hele samenleving. Maar zoals bij elke lange reis naar een helder einddoel, veranderen onderweg de omstandigheden. Bijsturen is nodig bij harde zijwind, harder trappen bij tegenwind, en nieuwe energie sparen bij een onverwachte rugwind. Daar gaat deze kaderbrief over.

Onze visie op de stad is het coalitieakkoord Wij Maastricht!. Wij bouwen aan een inclusieve stad, waarin iedereen meedoet en er wordt vertrouwd op de kracht van bewoners en bedrijven. Ook mensen die extra zorg nodig hebben of (tijdelijk) buiten de arbeidsmarkt staan, zien we als deelnemer aan de samenleving, als een mens met mogelijkheden, als vrijwilliger met talenten en niet als cliënt of patiënt met beperkingen. Dat is de kracht van Maastricht, dat maakt dat we sterk genoeg zijn om in deze moeilijke tijden onze visie te verwezenlijken.

Zo bouwt Maastricht verder aan een sociale en saamhorige stad die zich steeds nadrukkelijker ontwikkelt en profileert als een internationale universiteitsstad, met een top leef-, werk- en verblijfsklimaat voor bewoners en bezoekers.

Sociale en saamhorige stad

Een aanzienlijk deel van onze inspanningen en investeringen betreft het sociale domein. Aan de decentralisaties ging een gedegen voorbereiding vooraf. Gelet op de omvang van deze operatie, de betekenis hiervan voor de samenleving, maar ook de vele onzekerheden die hierbij een rol speelden, mag worden geconstateerd dat Maastricht in staat is gebleken op dit gebied de rust, soliditeit en solidariteit te behouden.

Koers houden is dan ook het devies. Bij zulk een gigantische operatie als de drie decentralisaties in het sociaal domein, is niet elke ontwikkeling voorspelbaar. Experimenteren is en blijft dan ook noodzakelijk, en de stad heeft bewezen daarin een pionierende, vernieuwende rol te pakken. Zo gaan we experimenteren met de participatiewet, om te komen tot werkbare en aanvaardbare varianten op het basisinkomen: een belangrijk instrument in de armoedebestrijding. Het Sociaal InvesteringsFonds (SIF) komt volop tot uitvoering. Doel is te komen tot meer algemene voorzieningen voor mensen met een beperking, zodat er minder (dure) individuele voorzieningen nodig zijn. Met een nieuw subsidiebeleid innoveren we het vrijwilligersbeleid en de buurtnetwerken en we stimuleren burgerparticipatie met het ‘uitdagingsrecht’. In Maastricht Noordoost start de pilot Blauwe Zorg, gericht op integrale samenwerking tussen huisarts, ziekenhuis en preventiespecialisten, zoals fysiotherapeut of diëtist. In het seniorenbeleid zoeken we de maximale rek binnen wet- en regelgeving zodat ouderen een faire kans krijgen op de arbeidsmarkt. Om koers te houden in het sociale domein is een vierde directeur, speciaal belast met sociaal beleid, toegevoegd aan het directieteam.

Een sociale stad toont ook saamhorigheid voor mensen die van ver komen om in Maastricht een veilige schuilplek te zoeken. De stad heeft laten zien haar volle verantwoordelijkheid te nemen in de opvang van vluchtelingen. En het blijft niet bij opvang alleen. Er wordt gewerkt aan het opzetten van een sluitende aanpak om vergunninghouders zo snel mogelijk naar leer-werktrajecten te begeleiden. Beoogd doel is de arbeidskansen van deze groep nieuwe Maastrichtenaren te vergroten en hun uitkeringsafhankelijkheid in duur te beperken.

Een sociale en saamhorige stad toont zijn gastvrijheid vanaf het allereerste moment dat nieuwe Maastrichtenaren zich bij de balie melden, of trotse ouders hun nieuwe ‘Sjengske’ komen inschrijven. Op verschillende momenten heeft de raad hier aandacht voor gevraagd, en met een apart voorstel wordt hier invulling aan gegeven. Uiteraard worden vertrekkende Maastrichtenaren niet vergeten, opdat zij hun band met de stad nog lang zullen uitdragen.

Internationale universiteitsstad

Maastricht ligt in een regio die voor zes kilometer aan Nederland grenst en voor 220 kilometer aan het buitenland. Dat tekent het unieke, internationale karakter van de stad, en vormt een magneet op buitenlandse kenniswerkers die zich hier vestigen. Soms vormen de landsgrenzen ook een belemmering, bijvoorbeeld voor grensoverschrijdende pendel of startups. Om vanuit één loket service te verlenen aan expats en om grensoverschrijdende problematiek aan te pakken, gaan Holland Expat Centre South, ITEM en het Grensinfopunt samenwerken in het nieuwe Maastricht International Centre, gevestigd in het Centre Céramique.

Met het doorbouwen aan Sphinxkwartier, Frontenpark, Tapijn en diverse andere rauwe plekken in de stad, vergroot Maastricht de fysieke en intellectuele ruimte die past bij een internationale universiteitsstad en verrijkt ze haar van oudsher stevige imago met een onverwachte jonge en soms ruwe kant. Bovenal bewijst Maastricht met deze eigentijdse, piepjonge en grotendeels nog vrij-invulbare plekken dat deze stad ruimte biedt aan ondernemerschap, creativiteit en experiment, ondersteund door het beleidsprogramma creatieve industrie. Daarmee voegt Maastricht een dimensie toe aan zijn historische, monumentale karakter en veelgeprezen Bourgondische cultuur.

Top leef-, werk- en verblijfsklimaat voor bewoners en bezoekers

Maastricht is als bezoekersstad niet alleen een geliefde bestemming voor mensen van buiten de stad, maar biedt ook werkgelegenheid en een breed scala aan voorzieningen aan de eigen inwoners. Om die toppositie te behouden moet de stad meegroeien met economische ontwikkelingen. Het beleid op het gebied van horeca, evenementen en detailhandel is of wordt geactualiseerd, waarbij innovatie en de balans met leefbaarheid voorop staan. Er wordt geïnvesteerd in het verblijfstoerisme, zowel recreatief als zakelijk, met extra impulsen voor Mecc en Maastricht Aachen Airport. Tweehonderdvijftigduizend volgers van Zoover zetten Maastricht op nummer een als bezoekersstad. In het merkenonderzoek Beerda scoort Maastricht ook een nummer-een-positie, die ze te danken heeft aan het feit dat zowel bezoekers als bewoners de stad hoog prijzen. Een gouden balans die de stad koestert.

Een leefbare stad, is een bereikbare en schone stad. Met de ingebruikname van de A2-tunnel, de bovengrondse ontwikkeling van de Groene Loper, de verlegging van de Noorderbrug en de bouw van de ondergrondse fietsenstalling bij het station verbeteren we de bereikbaarheid en de luchtkwaliteit van onze stad. Onderzocht wordt of er snelfietsroutes naar Sittard en Aken kunnen worden gerealiseerd. Rond het station gaan we studeren op andere mobiliteitsstromen en een mogelijke fiets- en voetgangersverbinding tussen binnenstad en GroeneLoper.

Naast de Groene- werken we ook aan een BlauweLoper: in Mariaberg. Een langzaam-verkeersverbinding die niet alleen de verschillende delen van de wijk verbindt, maar ook de aansluiting met de binnenstad regelt. Hiermee denken we een dusdanige kwaliteitimpuls aan Mariaberg te geven, waardoor ook andere partners worden aangetrokken om in de wijk te investeren.

Iconische elementen die de stad zijn allure geven, vergen de komende jaren groot onderhoud. De kademuren van de Jeker, de begraafplaats aan de Tongerseweg, maar ook de lieflijke Maas, die kan veranderen in een bedreiging voor al dat moois als we de hoogwaterveiligheid niet fors gaan vergroten.

Investeren in economie en leefkwaliteit vergt meer en meer samenwerking tussen de stad, zijn partners, buren, regio en provincie. De samenwerking in Limburg Economic Development (LED) kent zijn fysieke spiegel in het Provinciaal Omgevingsplan Limburg (POL) waar gewerkt wordt aan de structuurvisie ‘Wonen Zuid-Limburg’. Samen met de stedelijke woonvisie  - nog vast te stellen in de gemeenteraad – leidt dit tot een integraal antwoord op demografische ontwikkelingen als krimp en vergrijzing en zorgt ervoor dat stad en regio sterker uit deze transitie komen.

Om Maastricht een thuis te geven voor iedereen, met voldoende betaalbare sociale huurwoningen, spitst de samenwerking met de corporaties zich toe op wonen en zorg, participatie en eigenkracht, betaalbaarheid en duurzaamheid, woonruimteverdeling en woonmilieus. Nieuw is ook dat de huurdersbelangenverenigingen betrokken worden bij de voorbereiding van de prestatieafspraken. Tevens is in nauwe samenwerking met diverse maatschappelijke partners begonnen met de uitvoering van het Maastrichts Energie Akkoord, om de stad duurzaam en energiezuinig te maken.

Speciale aandacht gaat naar de nieuwe Omgevingswet. In 2018 gaat Nederland van 26 ruimtelijke wetten naar één en van 120 algemene maatregelen van bestuur (AMvB) naar vier. Met de volle focus op de gemeenten. Een transitie vergelijkbaar met die van het sociale domein, met dito cultuuromslag binnen de organisatie, waarbij vertrouwen in en participatie met initiatiefnemers centraal staan.

Iedereen doet mee: dat staat ook centraal in het Maastrichtse cultuurbeleid. Met de innovatieagenda wordt het maatschappelijk eigenaarschap verder ontwikkeld. Centre Céramique, Kumulus en het NatuurHistorisch Museum zijn gefuseerd en moeten hun waarde voor de samenleving borgen in een context die ongelooflijk snel verandert: ontlezing, individualisering, digitalisering en een andere rol voor musea. Kunst en cultuur kunnen niet zonder overheidssteun, en daarin breken spannende tijden aan voor de centrumpositie van de stad en voor dragende instellingen als Opera- en Philharmonie Zuid.

Een leefbare stad is een gezonde stad. Ook sport vergt, ondanks een toenemende individuele beoefening, maatschappelijke ondersteuning. We gaan de komende jaren meer investeren in beleid, management en accommodaties, en dat wordt ook financieel vertaald. Niet alleen eenmalig, zoals in Boulodrome en Geusseltbad, maar structureel en systematisch.

Een top leef- werk en verblijfsklimaat voor bewoners en bezoekers is bovenal een veilige stad. De dalende trend in de misdaadcijfers is ingezet, en wordt voortgezet. Daarom wordt het project Frontière verlengd: meer dan een telefonisch loket waar burgers melding kunnen maken van drugsgerelateerde overlast, maar bovenal een succesvolle, informatie-gestuurde, integrale samenwerking tussen gemeente, politie en openbaar ministerie. Binnen de (Eu)regio worden actuele grensoverschrijdende veiligheidsthema’s aangepakt en zijn extra middelen aangevraagd bij het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor de aanpak van radicalisering. Het advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kinder-mishandeling (Veilig Thuis), staat onder financiële spanning, wat kan leiden tot een bijgestelde bijdrage vanuit de gemeente.

Tot slot draagt de gemeentelijke dienstverlening duidelijk bij aan het gastheerschap van de stad. De prestaties van, en de klanttevredenheid met ons callcenter zijn fors gestegen. Bij telefonie manifesteert zich de wet van de ‘afnemende meeropbrengst’: nog hoger scoren vergt investeringen, die niet meer opwegen tegen de beperkte stijging van het resultaat. Daarom wordt gegarandeerd dat 80% van de bellers binnen 20 seconden antwoord krijgt, een gangbare norm.

Tot slot

Ook voor 2017 sturen we op een sluitende begroting zonder lastenverzwaring. Net als in de voorgaande jaren. Onzekere rijksfinanciën, veranderende spelregels binnen het sociale domein, en de vennootschapsbelasting voor overheidsbedrijven kunnen heftige schommelingen veroorzaken. Wij maken ons met name grote zorgen over mogelijke rijkskortingen op de gedecentraliseerde budgetten in het sociale domein. Desondanks zet het stadsbestuur alles op alles om zijn solide financiële koers vast te houden. Zoals bij alle sociale, economische en fysieke opgaven die bijdragen aan het realiseren van onze missie die we in ons coalitieakkoord hebben verwoord: Maastricht biedt zorg en perspectief, werkt en innoveert, is betrokken, veilig en duurzaam, houdt koers en oogst, en is financieel solide. Het is de overtuiging van deze coalitie dat de overheid van de toekomst een samenwerkende overheid is. Alleen door krachten te bundelen, sterke verbindingen te leggen en de juiste kennis te delen, maken we Maastricht sterker. Want ‘Maastricht’ zijn we allemaal: Wij Maastricht!

Document: kaderbrief 2016