Nieuwjaarsrede 2015

 

Dames en heren, 

Graag heet ik u welkom in ons Stadhuis.

Vandaag blik ik met u terug op 2014 en kijk ik samen met u vooruit. Vooruit naar 2015! En naar de nieuwe mogelijkheden en ambities om Maastricht in het nieuwe jaar wederom een stad te laten zijn waar we allemaal graag wonen, werken of studeren. Want iedere dag, dragen we samen de zorg voor een sociale, veilige en welvarende stad. Een stad waar we trots op zijn. 

2014 was een veelbewogen jaar. Ik noem de zeer ingrijpende en tragische ramp met de MH17, waarbij ook twee inwoners van onze stad om het leven kwamen. En waarvoor een stijlvolle stille tocht georganiseerd werd. 

2014 was ook een jaar waarin we in Maastricht historische gebeurtenissen meemaakten of herdachten. 

We herdachten dat 100 jaar geleden de Eerste Wereldoorlog uitbrak waarin onder meer duizenden Belgen en Fransen via Maastricht een veilig heenkomen zochten. Net zoals nu vluchtelingen uit Syrië en andere oorlogsgebieden via Maastricht een veilige thuishaven vinden. 

We mochten vieren dat we als eerste stad in Nederland 70 jaar geleden bevrijd werden, en stonden stil bij het feit dat die vrijheid, tot op de dag van vandaag op veel plaatsen in de wereld, nog steeds geen vanzelfsprekendheid is. Ik was vereerd dat voor het eerst in onze geschiedenis een vertegenwoordiger van de Stad Aken aanwezig was bij de dodenherdenking op 4 mei. 

We vierden verder het 200 jarig bestaan van ons Koninkrijk waarbij de internationale oriëntatie van het Koninkrijk centraal stond. Dat was een kroon op onze uitgestraalde ambitie om als meest Europese stad van Nederland gezien te worden. Ons Koningspaar ontving de staatshoofden van België, Luxemburg en de Bondsrepubliek Duitsland in Maastricht, en samen genoten ze van een cultuur en modespektakel met ons stadhuis als decor. De Bondspresident en de inmiddels vice voorzitter van de Europese Commissie Frans Timmermans hielden ons een historische spiegel voor en zowel het Preuvenemint als Fashionclash mochten zich daarna verheugen op Koninklijke aandacht. 

In het afgelopen jaar werd er ook gewerkt aan de toekomst van onze stad. Er zijn op bestuurlijk niveau in en buiten de regio veel samenwerkingsverbanden aangegaan waardoor de onderlinge verhoudingen aanzienlijk zijn verbeterd. Daarmee hebben we de politieke- en bestuurlijke stabiliteit gecreëerd die nodig is om welzijn en welvaart in onze regio te verbeteren. 

Door de uitgestoken hand van Maastricht naar de gemeentebesturen in het Heuvelland en daarbuiten hebben we niet alleen samenwerkingsdocumenten ondertekend maar ook al daadwerkelijk op een aantal terreinen het beleid en de uitvoering gestroomlijnd.

Ik noem specifiek de bestuurlijke beleidsafspraken en de contracten met zorginstellingen op de nieuwe taakgebieden van jeugdzorg, WMO en arbeidsdeelname, die wij gezamenlijk hebben gerealiseerd, waardoor we in zowel landelijke als provinciale beoordelingen als voorbeeldige regio zijn gekwalificeerd. 

Voor iedereen die weet dat onderling vertrouwen en kameraadschap aan de basis van succes liggen is het duidelijk dat er in de komende jaren meer successen gaan komen. Samenwerken is weer een vanzelfsprekendheid geworden. 

Tijdens mijn nieuwjaarsspeech een jaar geleden stond ik uitgebreid stil bij de veiligheidsagenda voor onze stad. De aandacht daarvoor is nog niet afgenomen, integendeel, het moet beleidsmatig zijn weerslag vinden in het hopelijk dit voorjaar door de gemeenteraad vast te stellen integraal veiligheidsplan. Maar ondertussen heeft u al kunnen lezen over gemengde patrouilles die de politie van Maastricht, het Heuvelland en de zone Riemst/Hoesselt/Bilzen gaan uitvoeren. Want papier is geduldig, de praktijk niet.

Ik ga er van uit dat mijn recente oproepen richting provincie, Rijk en Benelux om het grensoverschrijdende werken beter te faciliteren in de komende jaren ook gehonoreerd worden. 

Er wordt niet alleen op veiligheidsterrein samengewerkt maar ook in de sociale sector. Dat is voor ons gemeentebestuur een erezaak. 

De afgelopen maanden ben ik in verschillende wijken geweest. Ik heb niet alleen gezien hoe belangrijk goede sociale voorzieningen zijn maar ook hoe enorm gemotiveerd professionals en vrijwilligers aan de slag zijn. Met name de buurtbröks zoals in Mariaberg, Malpertuis of Wittevrouwenveld zijn de ‘hoeskamers’ van de buurten. Want niet iedereen is altijd in staat om voor zichzelf te zorgen. Met name de vaak structurele sociale achterstanden en de oplopende schulden, waar teveel mensen in onze stad mee kampen, baren mij grote zorgen. Samen met college, ambtelijke organisatie en raad zijn we dan ook zeer gemotiveerd om tot een goede uitvoering te komen. Het is een opdracht voor ons allemaal om te zorgen dat tijdens de aanpassing van het zorgsysteem in 2015 deze mensen niet tussen wal en schip raken. Want zonder vangnet verdwijnt het hart uit onze samenleving. 

Dames en heren,

niet alleen de sociale en veiligheidsagenda zijn urgent, ook de economische. Al zo’n tien jaar zijn we in Nederland bezig om kennis en kunde meer richting kassa te bewegen. Wij hebben met het vakmanschap en de ambachtelijkheid uit ons industriële verleden en de hoogwaardige medische en academische kennis van nu alles in huis om die kassa te laten rinkelen en de werkgelegenheid toe te laten nemen.

In deze ontwikkeling investeren de Provincie, Zuyd Hogeschool en Universiteit samen met de gemeenten, het Rijk en Europa tientallen miljoenen euro’s.  Economische groei kan echter alleen succesvol zijn met het klassieke ondernemerschap als verbindende schakel. Een stevig midden en kleinbedrijf dat wat mij betreft echt optimaal gebruik moet en kan maken van de vele mogelijkheden en kansen die er in de regio maar ook over de Nederlandse grenzen heen zijn. Een thema dat ook Limburg Breed, in het kader van Limburg Economic Developement, als centraal en cruciaal thema op de agenda is gezet. 

Zuid-Limburg is immers het centrum van een vier miljoen inwoners tellende Euregio. Grensoverschrijdend samenwerken is dus een must. Het doorbreken van grenzen zorgt ervoor dat onze regio niet de op één na aantrekkelijkste regio van Nederland blijft maar dé aantrekkelijkste regio van Nederland wordt. Door samenwerking van de universiteiten, hogescholen en het MKB in Limburg, Wallonië, Vlaanderen en Noordrijn-Westfalen ligt een fundamentele en duurzame economische groei in het verschiet en komen ook de middelen beschikbaar om het zo noodzakelijke sociale- en veiligheidsbeleid te financieren. 

We praten gelukkig al niet meer over waarom grensoverschrijdend werken niet kan, we praten over hoe het wel kan. Dat is de mindshift die plaats aan het vinden is. Internationalisering niet als doel maar als middel. Niet alleen de internationalisering van het onderwijs met een groeiend aantal buitenlandse studenten levert ons iets op, ook de samenwerking met Chengdu en, dichter bij huis, Riemst, Lanaken, Tongeren, Bilzen, Aken en Luik. Gewoon om de hoek. Gewoon met onze buren. 

Onlangs heb ik het initiatief genomen om samen met de burgemeesters van Aken en Luik opnieuw ‘onze grenzen’ te verkennen. En concrete afspraken te maken over verdere economische en veiligheidssamenwerking in onze Euregio. We zetten nu alle drie de schouders onder enkele concrete, uitvoerbare projecten. Ook hier geldt: niet alleen beleidsstukken schrijven maar ook meteen rugnummers uitdelen en een tijdpad afspreken. 

Zo gaan we zorgen voor een betere samenwerking tussen onze congres- en tentoonstellingscentra. En nodigen we als burgemeesters elkaar uit om samen met ondernemers naar elkaars stad en regio te gaan om zo grensoverschrijdend werken te stimuleren en te faciliteren. Het uitwisselen van best practices tussen de drie studentensteden is bovendien essentieel om onze studenten een toekomst te geven en niet alleen hen maar ook onze regio te laten excelleren. En we gaan ons beleid op het gebeid van drugs, motorbendes en mensenhandel stroomlijnen. 

Dames en heren,

In 1992, bij de ondertekening van het Verdrag van Maastricht, wisten we nog niet precies hoe dit vorm zou krijgen. Nu brengen wij Europa dagelijks in de praktijk  en kunnen we over 2 jaar, als we 25 jaar verdrag van Maastricht vieren, laten zien dat dit destijds niet toevallig hier getekend is. En wat we in 2018 hadden willen laten zien, kan in 2017 ook! Zo gek was dat bidbook niet hoor.

Dames en heren,

Maastricht is een tolerante stad. Vanuit het DNA van onze stad zijn we gewend om mensen van buiten op te vangen. Als stad hebben we een traditie hoog te houden. Onlangs verwelkomden we asielzoekers in onze stad. Mensen uit landen waar op de dag van vandaag vrijheid geen vanzelfsprekendheid is.

Ik ben er trots op dat wij deze vluchtelingen opvangen, dat de wijken Nazareth en Limmel zich zo coöperatief hebben opgesteld en dat zich vele vrijwilligers uit onze stad hebben aangemeld.

Ik ben er niet trots op dat er ook strijders uit Maastricht naar daar gaan. Samen met de twee moskeebesturen, welzijnsinstellingen, onderwijs en andere eerstelijnsorganisaties proberen we signalen op te vangen en escalaties te voorkomen. 

In ons AZC zijn een aantal baby’s ter wereld gekomen. En ik ben er van overtuigd dat zij straks, in het land waar ze groot gaan worden, trots op hun paspoort kijken en dankbaar zijn dat hun leven in Maastricht begonnen is. 

Sinds kort is Maastricht ook Shelter City. In samenwerking met de Universiteit Maastricht en de internationale mensenrechtenorganisatie Justitia et Pax bieden we tijdelijk opvang aan mensenrechtenverdedigers. Dit betekent niet alleen onderdak bieden maar ook daadwerkelijk voorlichting geven, samenwerken met onze scholieren en studenten en samen met de stad de discussie aangaan waar we staan in het leven en in de wereld. Wat beweegt ons echt. Wat zijn onze roots en idealen. En hoe kunnen wij vanuit onze vreedzame en open samenleving anderen in de wereld een stukje verder helpen. 

Voor mij is dit een wezenlijk aspect in de toekomst van onze stad. Als we een boodschap mee willen geven aan onze eigen jeugd en aan de duizenden studenten die hier naar toe komen, als we verbindingen willen leggen tussen de religieuze en maatschappelijke organisaties in onze stad, als wij echt Stad van Debat willen zijn, kortom als wij willen laten zien dat Maastricht echt midden in Europa en de wereld ligt, dan dames en heren, hoop ik dat u ook na mijn afscheid dit thema verder oppakt en uitbreidt want dan laten we de wereld zien dat Maastricht niet alleen de meest Europese stad van Nederland is maar ook de meest tolerante. 

Laat ook de Roze week in juni daar een voorbeeld van zijn, wanneer duizenden homoseksuele mannen en lesbische vrouwen naar Maastricht komen om tolerantie te vieren. Met als symbool een regenboogzebrapad op het Vrijthof. 

Dames en heren, tenslotte

In 2015 begint de gemeenteraad met een nieuwe werkwijze. Hierbij ben ik als voorzitter van de raad nauw betrokken. Het doel van deze werkwijze is om U, de inwoners van Maastricht, meer te betrekken bij de besluitvorming in onze stad. Concreet betekent dit, dat u niet alleen om de vier jaar kunt stemmen, maar tweewekelijks de kans krijgt om actief mee te werken aan de toekomst van Maastricht. Dit kan tijdens het eerste gedeelte van de nieuwe Raadsavond, de Stadsronde. Wat mij betreft een flinke verbetering van het democratisch proces. Ik nodig u graag uit om samen met ons deel te nemen aan het debat in Maastricht.

Dames en heren,

Namens het stadsbestuur van Maastricht wens ik u allen een zeer voorspoedig en mooi 2015 toe. In het nieuwe jaar staat de stad weer voor veel uitdagingen. Alleen samen kunnen we de toekomst tegemoet treden, want in deze stad doen we het samen!