Start restauratie goudleer en schouwstukken Stadhuis Maastricht

12 oktober 2017

Werkzaamheden Stichting Restauratie Atelier Limburg te zien in Bonnefantenmusem

Restauratie van het goudleer behang uit het Stadhuis (foto Laurens Bouvrie)

Restauratie van het goudleer behang uit het Stadhuis (foto Laurens Bouvrie)

Stichting Restauratie Atelier Limburg (SRAL) is in opdracht van de gemeente Maastricht gestart met de restauratie van het goudleer behang uit de Burgemeesterkamer van het Stadhuis in Maastricht. Het 18de eeuwse goudleer is een uniek Chinoiserie behang en wereldwijd een van de weinige volledig bewaard gebleven goudleerstukken uit deze tijd. Ook vijf vroeg 18de eeuwse schilderijen, zogeheten schouwstukken, uit de diverse kamers in het Stadhuis worden gerestaureerd. De restauratie is noodzakelijk, omdat de kunststukken ernstig zijn aangetast door de tand des tijds en zonder ingrijpen verloren dreigden te gaan.  De restauratie neemt tot maart 2018 in beslag. De werkzaamheden worden uitgevoerd in het atelier van de SRAL op de eerste verdieping van het Bonnefantenmuseum. De werkzaamheden zijn dagelijks door het museumpubliek te aanschouwen. Ook worden wekelijks (woensdagmiddag 14.00 – 16.00 uur) rondleidingen georganiseerd voor geïnteresseerden. Aanmelden is verplicht.

Volgende fase

De restauratie van het goudleer en de schouwstukken is de volgende fase in de restauratie van het rijksmonumentale Stadhuis. Van maart 2016 tot mei 2017 onderging het interieur van het bestuurscentrum al een grondige opknapbeurt. Zo werden onder meer de balkkoppen hersteld en vervangen en werden installaties aangebracht voor ventilatie, koeling en warmte. Het Stadhuis was daarom voor meer dan een jaar gesloten. “Nu het Stadhuis is klaargestoomd voor de toekomst, is het zaak ook het goudleer en de schouwstukken veilig te stellen voor toekomstige generaties Maastrichtenaren. Deze objecten zijn niet alleen bijzonder en cultuurhistorisch waardevol, ze zijn ook onlosmakelijk verbonden met het Stadhuis. Daarmee zijn ze onderdeel van de prachtige Maastrichtse geschiedenis”, aldus wethouder John Aarts.

Restauratie goudleer

Het goudleerbehang, bestaande uit 32 panelen van ongeveer 0,80 meter breed en 3,40 meter hoog, is begin van de 18de eeuw speciaal voor de Burgemeesterkamer vervaardigd in Engeland. In 1738 werd het behang geplaatst in het Stadhuis door een Nederlandse ledikantenmaker.

In Nederland zijn nog slechts 70 voorbeelden van goudleer bewaard. Het Maastrichts goudleerensemble vormt daarbinnen een unicum. Door de eeuwen heen is het goudleer ernstig aangetast. Het goudleer is vervormd, gebobbeld en vertoont barsten. Ook zijn de verflagen beschadigd, vergeeld en troebel geworden. SRAL gaat het goudleer conserveren en restaureren zodat de voorstellingen beter kunnen worden beleefd en de ophanging van het ensemble stabieler wordt.

“Een eervolle, maar complexe klus,” aldus René Hoppenbrouwers, die de restauraties namens de SRAL coördineert. “Ingekapseld vuil moet worden verwijderd, loszittende verf en stukjes leer dienen te worden vastgezet, later aangebrachte en verkleurde vernislagen afgedund en kleine beschadigingen in de geschilderde motieven gaan we retoucheren. Priegelwerk op de millimeter. Daarna worden de panelen via een nieuwe techniek opnieuw opgespannen om nieuwe vervormingen te voorkomen. Een hele klus dus.”

De restauratie van de schouwstukken zal worden uitgevoerd in het atelier in het Bonnenfantenmuseum, een deel van het goudleer eveneens, zodat geïnteresseerden de werkzaamheden kunnen volgen. Het merendeel van het leer wordt ook in de werkplaatsen van SRAL in de Wiebengahal behandeld.Van beide projecten wordt een filmdocumentaire gemaakt.     

Restauratie schouwstukken

De vijf schouwstukken hebben alle een verschillende restauratiegeschiedenis. Enkele hebben sterk beschadigde oppervlakken en zijn in het verleden zwaar overschilderd. De verkleurde en dof uitgeslagen vernissen verstoren de balans van de kleuren en de waarneming van de prachtige schilderstijlen. De thema’s, onder meer de dubbele jurisdictie verwijzen naar het typische bestuur van Maastricht in die tijd (Prinsbisschop van Luik en de hertog van Brabant) en het Stadhuis als centrum van de macht. De schoonmaak en restauratie is complex en wordt daarom begeleid door een externe commissie van specialisten.

Werkzaamheden gratis te bewonderen

De restauratiewerkzaamheden zijn in de periode oktober 2017 – maart 2018 dagelijks te bewonderen in het Bonnefantenmuseum. Ook wordt wekelijks op woensdagmiddag van 14.00 – 16.00 uur een rondleiding georganiseerd (maximaal 20 personen). Naast een bezoek aan het atelier in het Bonnenfantenmuseum, worden ook de werkplaatsen van de SRAL in de Wiebengahal bezocht. De eerste rondleiding staat gepland op woensdag 18 oktober van 14.00 uur. Aanmelden voor de eerste rondleiding kan via René Hoppenbrouwers, hoppenbrouwers@remove-mesral.nl.

Stichting Restauratie Atelier Limburg

SRAL bestaat dit jaar precies 30 jaar.  De SRAL is een beeldbepalend instituut gespecialiseerd  in conservering en restauratie van schilderijen, beelden, historische interieurs en moderne kunst. Ook onderzoek, advies en onderwijs behoren tot het werkterrein van SRAL. Voor onze provincie treedt SRAL op als Kennisinstituut met bijzondere aandacht voor het Limburgs erfgoed. De stichting is sinds 1995 gevestigd in Maastricht in de voormalige Wiebengahal aan de Avenue Ceramique. In de afgelopen jaren  is de SRAL uitgegroeid tot een van de grootste restauratie instellingen van Nederland en zelfs Europa.

Gewelfschilderingen en Gerechtigheidspaneel

Het sluitstuk van de restauratie van het Stadhuis is het herstel van de gewelfschilderingen op het Plein van het Stadhuis het Gerechtigheidspaneel. De aanbesteding voor restauratie van de gewelfschilderingen wordt eind dit jaar afgerond. Het Gerechtigheidspaneel is uitgeleend aan een museum in Belgisch Mechelen en wordt na terugkomst in Maastricht gerestaureerd.

De kosten voor de totale restauratie (inclusief gewelfschilderingen en Gerechtigheidspaneel) bedragen iets meer dan een miljoen euro. De Provincie Limburg subsidieert de werkzaamheden met een bedrag van maximaal 500.000 euro.