Monument

Luister met webReader

Maastricht is de 2e monumentenstad van Nederland. Er zijn ongeveer 1.660 rijksmonumenten en 3.500 gemeentelijke monumenten. Daarnaast zijn er beschermde gebieden, zoals het beschermd stadsgezicht. Woont of werkt u in zo’n pand of gebied? Dan gelden er soms andere regels als u wilt verbouwen, verduurzamen of iets wilt aanpassen. Op deze pagina leest u wat dat voor u betekent en hoe de gemeente u kan helpen.

In gesprek over uw monument

Woont of werkt u in een monument, een beschermd stadsgezicht of een cultuurhistorisch attentiegebied? En heeft u plannen om te verbouwen, te verduurzamen of iets aan te passen? Dan is het vaak verstandig om eerst een gesprek te plannen met de gemeente. Op deze pagina vindt u veel algemene informatie, maar ieder monument is anders. In een persoonlijk gesprek kunt u uw situatie toelichten en voorkomt u dat u belangrijke zaken over het hoofd ziet. Het gesprek is bedoeld om u u in een vroeg stadium te helpen. Het is geen officiële vergunningsaanvraag.

Tijdens het gesprek:

bespreekt u uw ideeën en plannen
kijkt een medewerker Cultureel Erfgoed met u mee naar uw pand
krijgt u uitleg over wat wel en niet mogelijk is
kunt u vragen stellen die passen bij uw persoonlijke situatie

Zo weet u beter waar u aan toe bent, voordat u er tijd in steekt of kosten maakt.

Plan uw gesprek

Is mijn pand een monument?

Niet iedereen weet of een pand een monument is, of in een beschermd gebied ligt. Dat kunt u zelf controleren via de cultuurwaardenkaart.

Op de kaart ziet u:

of uw pand een rijks- of gemeentelijk monument is
of uw pand ligt in een beschermd stadsgezicht of cultuurhistorisch attentiegebied

Raadpleeg de cultuurwaardenkaart

Welke soorten monumenten zijn er?

Rijksmonumenten

Dit zijn panden of objecten met een bijzondere nationale waarde. De bescherming wordt geregeld door het Rijk.

Gemeentelijke monumenten

Maastricht kent vier soorten gemeentelijke monumenten:

Dominante bouwwerken – interieur én exterieur zijn beschermd
Kenmerkende bouwwerken – alleen wat zichtbaar is vanaf de openbare weg
Waardevolle cultuurhistorische elementen – zoals veldkruisen, beeldnissen en hekwerken
Waardevolle groenelementen – zoals hoogstamfruitgaarden, hagen of waterpoelen

Welke bescherming geldt, verschilt per soort monument.

Beschermd stadsgezicht en attentiegebied

Naast monumenten zijn er ook beschermde gebieden:

Beschermd stadsgezicht
Dit is een gebied met bijzondere cultuurhistorische waarde, zoals de historische binnenstad, dat door het rijk is aangewezen om de uitstraling en de onderlinge samenhang van de bebouwing, straten en pleinen te behouden.
Cultuurhistorisch attentiegebied
Deze gebieden zijn door de gemeente aangewezen met een vergelijkbare bescherming met minder strenge regels.

Ik wil verbouwen

Heeft uw pand een monumentstatus of ligt het in een beschermd gebied? Dan betekent dat niet dat u niets mag veranderen. Wel geldt vaak dat u voor aanpassingen een omgevingsvergunning nodig heeft.

Bijvoorbeeld bij:

het aanpassen van gevels, ramen of deuren
het plaatsen van dakkapellen of dakramen
zonnepanelen of schotelantennes

Dit zijn enkele voorbeelden. Om nog beter helder te krijgen of u een omgevingsvergunning nodig heeft kunt u de vergunningcheck doen. Of de brochure bekijken van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

In een beschermd stadsgezicht heeft u aan de voorzijde of aan de zijde die zichtbaar is vanaf openbaar gebied meestal een vergunning nodig. In een cultuurhistorisch attentiegebied hoeft dat niet altijd zo te zijn.

Ik wil verduurzamen

Ook monumenten kunnen verduurzaamd worden. Dit vraagt vaak om maatwerk. Standaardoplossingen zijn niet altijd geschikt en kunnen als ze niet goed op elkaar worden afgestemd technische schade veroorzaken. Bijvoorbeeld het toepassen van isolerend glas heeft weinig effect als te weinig aan kierdichting wordt gedaan. En verkeerd isoleren kan houtrot door condens of steenschade als gevolg hebben.

Daarom is het belangrijk om maatregelen goed op elkaar af te stemmen. Vaak levert het verbeteren van de zwakste schakel (zoals tocht of slechte kierdichting) het meeste effect op. Ook hierbij adviseren bij u om een gesprek aan te vragen. Of u brengt een bezoek aan ons klimaathuis voor gericht advies.